Psikoterapi nedir?
​
Psikoterapi, kiÅŸilerin duygusal, düÅŸünsel ve davranışsal sorunlarının çözümünü, ruh saÄŸlıklarının geliÅŸtirilmesi ve korunmasını amaçlayan bir tedavi biçimidir. Psikoterapi sürecinde terapist ile danışan arasında kurulan iliÅŸki temel alınarak danışanın yaÅŸadığı sorunlar üzerinde çalışılır. Sadece psikolojik rahatsızlık yaÅŸayan kiÅŸiler deÄŸil, hayatının herhangi bir alanında tıkanıklık yaÅŸadığını hisseden ve yaÅŸamını daha anlamlı bir ÅŸekilde sürdürmek isteyen herkes psikoterapi sürecine girebilir. Psikoterapi, terapistin danışan adına neyin doÄŸru olduÄŸuna karar vermesi ya da nasıl deÄŸiÅŸeceÄŸini söylemesi deÄŸildir. Psikoterapist, kendi kuramsal bilgilerini ve uygulama becerilerini kullanarak; danışanın kendisini tanıması, hayatına dair farkındalıklar yaÅŸaması, daha saÄŸlıklı iliÅŸkiler kurması ve yeni çözüm yolları geliÅŸtirebilmesi için danışana ışık tutar.
​
Günümüzde en sık uygulanmakta olan ve hakkında bilimsel kanıt düzeyi en yüksek olan iki psikoterapi türü biliÅŸsel-davranışçı psikoterapi ve psikodinamik psikoterapilerdir. Bununla birlikte farklı psikoterapi yöntemleri de çeÅŸitli uygulayıcılar tarafından uygulanmaktadır.
BiliÅŸsel-davranışçı psikoterapi
BiliÅŸsel-davranışçı terapi (BDT) psikoloji alanındaki bilimsel bulgulara dayalı olarak geliÅŸtirilmiÅŸ, bilimsel ilkelerin psikoterapi alanına uygulanmasıyla ortaya çıkmış çaÄŸdaÅŸ bir terapi yöntemidir. BDT, ruhsal rahatsızlıkları incelerken psikoloji biliminin verilerine dayanır. Bu rahatsızlıkların çözümünde kullandığı sözel ve davranışsal yöntemler de aynı ÅŸekilde bu bilimsel ilkelere ve öÄŸrenme kuramlarına dayalıdır. Ortaya konulan bu tedavi yönteminin etkinliÄŸi bilimsel olarak incelenmiÅŸ ve pek çok çalışmayla çoÄŸu ruhsal rahatsızlıkta etkin olduÄŸu ortaya konmuÅŸtur. Bu rahatsızlıklar arasında depresyon (çökkünlük), anksiyete (kaygı) bozuklukları, fobiler, obsesif-kompulsif bozukluk gibi birtakım rahatsızlıklar bulunmaktadır.
​
BiliÅŸsel terapinin tedavi uygulamaları süreç ve içerik olarak yapılandırılmıştır. Terapi baÅŸlangıçlarında daha çok kiÅŸinin güncel sorunlarına odaklanılır, daha çok sorun çözme hedefli görüÅŸmeler gerçekleÅŸtirilir. BDT sadece danışanların güncel sorunlarını çözmez; aynı zamanda bütün yaÅŸamları süresince sorunlarını çözmekte kullanabilecekleri özel birtakım beceriler de öÄŸretir. Bu beceriler arasında baÅŸlıca çarpık düÅŸünceleri saptamak, olumsuz-iÅŸlevsiz inançlarını deÄŸiÅŸtirmek, çevreyle yeni iliÅŸkiler kurmak ve davranış deÄŸiÅŸikliÄŸi bulunmaktadır.
​
BDT, biliÅŸsel (kognitif) modele dayanır. Kısaca bu model, kiÅŸilerin olayları algılama biçiminin, duygusal tepkileri etkilediÄŸi noktasından hareket etmektedir. Yani “olaylar olduÄŸu gibi deÄŸil, kiÅŸinin olduÄŸu biçimde görülür”. Ä°nsanlar gerilim, baskı altında oldukları zaman net ve açık düÅŸünemeyebilirler ve düÅŸünceleri çarpıklaÅŸmaya baÅŸlar. BDT kiÅŸilerin sıkıntı verici düÅŸüncelerini saptamalarını ve bu düÅŸüncelerin ne kadar gerçekçi olduÄŸunu incelemelerine yardımcı olur. Ardından uygunsuz düÅŸünceleri deÄŸiÅŸtirmeyi öÄŸrenip içinde bulunulan gerçekliÄŸe uygun düÅŸünülmeye baÅŸlandığında kiÅŸi kendisini daha iyi hisseder. Sorun çözme ve davranış deÄŸiÅŸikliÄŸi en çok ele alınan konulardır.
​
​
Psikodinamik psikoterapi
​
Psikodinamik psikoterapi, yoÄŸun ruhsal zorlantı veya strese yol açan farkındalık dışı zihinsel içeriÄŸi ortaya çıkarma amacıyla yapılan bir terapi yöntemidir. 20. yüzyılın baÅŸlarında psikanalitik psikoterapi yönteminden geliÅŸmiÅŸ ve günümüzde çoÄŸunlukla onun yerini almıştır. DiÄŸer terapi yöntemlerine kıyasla psikodinamik psikoterapi, daha ziyade danışan ve terapist arasındaki sözel iliÅŸkiye dayanmaktadır.
​
Destekleyici psikoterapi, baÅŸta psikodinamik psikoterapi olmak üzere birtakım ruhsal tedavi yaklaşımlarını içeren bir psikodinamik terapi yöntemidir. Destekleyici psikoterapinin ana amacı ruhsal belirtilerin ÅŸiddetini azaltmak ve ortadan kaldırmaya çalışmaktır. Danışanların bilinçdışı yaÅŸantısının ele alınması ile kiÅŸinin kendisine ve çevresine yönelik farkındalığının artması amaçlanır. Bu yolla danışanların yaÅŸadığı ruhsal sıkıntının, kiÅŸiler arası sorunların azaltılması, iÅŸlevselliÄŸinin artırılması hedeflenir.
​
Destekleyici psikoterapi, pek çok çeÅŸitli zihinsel, duygusal ve fiziksel rahatsızlıkta kullanılabilen bir terapi yöntemidir. Bu rahatsızlıklar içerisinde depresyon (çökkünlük), yas, kiÅŸiler arası sorunlar, travma sonrası stres bozukluÄŸu, anksiyete (kaygı) bozuklukları baÅŸta olmak üzere pek çok ruhsal/zihinsel rahatsızlık bulunmaktadır. Yapılan bilimsel çalışmalar, destekleyici psikoterapi yönteminin ruhsal rahatsızlıkları tedavi etmede etkin bir yöntem olduÄŸunu göstermektedir.
​
​